Camoufleren — Het autistisch brein
Het autistisch breinBegrijpen

Camoufleren

Veel autistische mensen verbergen hun autisme om erbij te horen. Wat dat is, waarom mensen het doen, en wat het kost.

Duur 20 minutenBewijs redelijkBronnen nagekeken 28-10-2026Lees eerst Wat is autisme?
1/12

Eerst even gokken

Wat weet je al over camoufleren? Kies wat je denkt. Fout is niet erg.

2/12

Wat is camoufleren?

Camoufleren betekent: je autisme verbergen, zodat je erbij hoort. Je doet alsof dingen vanzelf gaan, terwijl ze veel moeite kosten. Veel autistische mensen doen dat.

Zie het als een masker. 's Ochtends zet je het op. Het masker laat een gezicht zien dat anderen verwachten. In het begin voelt het licht. Maar hoe langer je het draagt, hoe zwaarder het wordt.

Thuis zet je het af. Dan merk je pas hoe moe je bent. Je familie ziet die moeheid. Op school of op je werk ziet niemand iets.

Om te onthouden

Een masker valt anderen niet op. Maar het wordt steeds zwaarder om te dragen.

Verbergen en compenseren

Onderzoekers zien twee soorten camoufleren.

Verbergen. Je houdt iets tegen wat je eigenlijk wilt doen. Je zit stil, terwijl je wilt wiebelen. Je kijkt iemand aan, terwijl dat moeite kost. Je praat niet over je interesse, omdat dat "raar" zou zijn.

Compenseren. Je gebruikt trucs om mee te komen. Je oefent een gesprek van tevoren. Je kopieert hoe anderen lachen of praten. Je hebt regels in je hoofd. Bijvoorbeeld: "Na een vraag stel ik ook een vraag."

3/12

Wat doet het autistisch brein?

Bij camoufleren doet het autistisch brein dubbel werk. Het voert het gesprek. En tegelijk kijkt het naar zichzelf: kijk ik genoeg? Lach ik op het goede moment? Zeg ik niets raars?

Dat dubbele werk kost veel energie. In de les over je energie heet dat: lepels. Camoufleren kost veel lepels, de hele dag lang.

Waarom doen mensen het dan? Om erbij te horen. Om niet uitgelachen of gepest te worden. En omdat andere mensen vaak snel een oordeel hebben over hoe iemand overkomt. Camoufleren is dus vaak een manier om je te beschermen.

Het masker heeft ook een prijs. Wie het lang draagt, weet soms niet meer wie hij zelf is. En anderen zien niet wat iemand nodig heeft.

4/12

Wat weten we?

Over camoufleren gaat veel nieuw onderzoek. Het meeste gaat over volwassenen zonder verstandelijke beperking. Over kinderen weten we nog weinig.

WatWat we wetenBron
Wat het isMensen camoufleren om erbij te horen. Ze verbergen en compenseren. Het kost veel, onder meer uitputtingHull e.a. (2017)
Mannen en vrouwenVrouwen camoufleerden gemiddeld meer. Maar in beide groepen waren de verschillen grootLai e.a. (2017)
GezondheidMeer camoufleren hing samen met meer angst en somberheidHull e.a. (2021)
HerstelMinder camoufleren hielp bij herstel van een autistische burn-outRaymaker e.a. (2020)
Eerste indrukMensen oordelen snel op hoe iemand overkomtSasson e.a. (2017)

Wat het is. Onderzoeker Laura Hull sprak 92 autistische volwassenen. Ze vertelden waarom ze camoufleren: om erbij te horen, en om contact te maken. Ze vertelden ook wat het kost: uitputting. En soms twijfel over wie ze zelf zijn.

Mannen en vrouwen. Onderzoeker Meng-Chuan Lai vergeleek 60 autistische mannen en vrouwen. Vrouwen camoufleerden gemiddeld meer. Maar er waren mannen die veel camoufleerden, en vrouwen die het weinig deden.

Gezondheid. In een later onderzoek keek Hull naar een grote groep autistische volwassenen. Wie meer camoufleerde, had vaker last van angst en somberheid. Dat gold voor mannen en vrouwen. Het verband was niet heel groot, maar wel duidelijk.

Herstel. Onderzoeker Dora Raymaker sprak autistische volwassenen over burn-out. Wat hielp bij herstel? Onder meer: het masker vaker afzetten. Dingen op een autistische manier doen.

5/12

Probeer het zelf

Een oefening om je eigen masker te leren kennen. Er is geen goed of fout. Iedereen past zich weleens aan, met of zonder autisme. Pak een papier of je telefoon.

  • Waar draag ik een masker? Schrijf drie plekken of situaties op. Bijvoorbeeld: in de klas, op een verjaardag, bij een nieuwe collega.
  • Hoe zwaar is het? Geef elke situatie een cijfer van 1 tot 5. Bij 1 merk je het masker bijna niet. Bij 5 is het heel zwaar.
  • Waar kan het af? Schrijf één plek of één persoon op waar je jezelf kunt zijn.

Bewaar je lijstje. In het tweede deel van de cursus komt het terug.

6/12

Herken je dit?

Drie mensen, drie maskers. Kijk wat er gebeurt als niemand het masker ziet, en wat er gebeurt als iemand dat wel doet.

Casus 1Lotte, groep 8

Wat er speelt

Lotte is 11. Op school is ze rustig en lief. De juf vindt dat het goed gaat. Maar thuis is Lotte elke dag boos en moe. Ze huilt om kleine dingen.

Wat de meeste mensen doen

De juf zegt tegen haar ouders: "Op school merken we niets. Misschien is het iets thuis."

Waarom dat niet werkt

Lotte draagt de hele schooldag een masker. Thuis zet ze het af, en komt alle moeite eruit. Doordat de school niets ziet, krijgt Lotte geen hulp.

Wat beter werkt

De juf en de ouders praten samen. Ze geloven allebei wat ze zien. Lotte krijgt op school een rustig moment na de pauze. Ze mag ook zeggen als iets te veel is, zonder uitleg.

Waarom dat helpt

Lotte hoeft het masker op school minder strak te houden. Thuis is ze minder uitgeput.

Casus 2Ravi, eerste jaar hbo

Wat er speelt

Ravi is 19. Voor elk werkgroepje bereidt hij grapjes en vragen voor. Hij kijkt hoe anderen praten, en doet het na. Iedereen vindt hem leuk. Maar na een maand is hij zo moe, dat hij colleges overslaat.

Wat de meeste mensen doen

Ravi denkt dat hij gewoon harder moet werken. Hij bereidt zich nog beter voor.

Waarom dat niet werkt

Ravi compenseert de hele dag. Dat kost hem bijna al zijn energie. Meer voorbereiden kost nog meer.

Wat beter werkt

Ravi vertelt één medestudent dat hij autistisch is. Bij hem hoeft hij geen grapjes voor te bereiden. Hij zoekt ook een studieplek waar hij alleen kan werken.

Waarom dat helpt

Ravi heeft een plek en een persoon waar het masker af kan. Zo houdt hij energie over voor zijn studie.

Casus 3Marieke, op haar werk

Wat er speelt

Marieke is 44. Ze is altijd de collega die voor iedereen klaarstaat. Pas vorig jaar kreeg ze de diagnose autisme. Ze merkt nu hoeveel ze haar hele leven heeft verborgen.

Wat de meeste mensen doen

Collega's zeggen: "Jij? Dat zou ik nooit gedacht hebben."

Waarom dat niet werkt

Dat Marieke het goed verbergt, betekent niet dat het er niet is. Zo'n opmerking laat haar merken dat ze niet begrepen wordt.

Wat beter werkt

Marieke vertelt haar leidinggevende wat ze nodig heeft. Een vaste werkplek, en niet elke vrijdag de borrel. Ze zegt vaker eerlijk dat ze ergens moe van wordt.

Waarom dat helpt

Marieke hoeft minder te verbergen. Ze heeft meer energie, ook na het werk.

7/12

Voor jou

Wat betekent dit voor jou? Kies op het overzicht wie je bent, dan staat jouw stukje open.

Zelf

Camoufleren is geen leugen. Het is vaak een manier om je te beschermen. Maar het kost veel. Zoek plekken en mensen waar je het masker af kunt zetten. Dat is geen zwakte. Je hebt die rust nodig.

Iemand om me heen

Iemand die op het eerste gezicht "gewoon" lijkt, kan veel moeite doen om dat te laten zien. Zeg dus niet "Dat zie je helemaal niet aan je". Vraag liever wat iemand nodig heeft.

Ouder of verzorger

Is je kind thuis vaak boos of uitgeput, terwijl het op school goed gaat? Dan draagt het op school misschien een masker. Geloof wat je thuis ziet. Vertel het ook aan school.

Leerkracht, docent of leidinggevende

Een leerling of collega die goed meedoet, kan toch veel moeite hebben. Luister naar ouders of naar de persoon zelf, ook als jij niets merkt. Leer niemand aan om autisme te verbergen.

8/12

Mythes & valkuilen

Over camoufleren gaan verhalen rond die niet kloppen. Hier zijn er drie, met wat wel klopt.

BeweringKlopt het?Wat wel klopt
Als je het niet ziet, is er niets aan de hand.NeeVeel autistische mensen verbergen hun autisme. Dat kost veel energie, ook als je het niet ziet.
Alleen vrouwen camoufleren.NeeVrouwen doen het gemiddeld meer. Maar ook veel mannen camoufleren.
Camoufleren is een goede vaardigheid. Leer het een autistisch kind maar aan.NeeMeer camoufleren hing samen met meer angst en somberheid. Minder camoufleren hielp juist bij herstel van een burn-out.
9/12

Hulp nodig?

Ben je vaak uitgeput van het verbergen, of voel je je somber of angstig? Je hoeft het niet alleen op te lossen.

Iemand die je vertrouwt
een ouder, een vriend, een broer of zus. Iemand bij wie het masker af kan.
Op school of studie
je mentor, de intern begeleider (IB'er) of de studentendecaan.
Op je werk
je leidinggevende of de bedrijfsarts.
De huisarts
als je je vaak somber of angstig voelt.
De NVA
de Nederlandse Vereniging voor Autisme, op autisme.nl. Ook voor contact met andere autistische mensen.
10/12

Samenhang

Lees eerst

Verwant

Hierna

11/12

Bronnen

Alle bronnen van de cursus →

12/12

Toets

Laat zien wat je weet. Er zijn 6 vragen. Heb je er 5 goed, dan heb je het onderwerp gehaald.

Gebaseerd op onderzoek en op de ervaring van autistische mensen. Deze cursus legt uit wat autisme is en geeft je hulpmiddelen. Hij stelt geen diagnose en vervangt geen hulpverlener. Herken je jezelf, of gaat het niet goed? Praat erover met iemand die je vertrouwt, je huisarts, of je mentor of studentendecaan.