Autistische burn-out
Als de last zich lange tijd opstapelt, kan je accu niet meer opladen. Wat een autistische burn-out is, hoe je de signalen ziet, en wat helpt bij herstel.
Dit komt uit de ervaring van autistische mensen, niet uit onderzoek. Veel mensen hebben er iets aan. Kijk of het bij jou past.
Eerst even gokken
Wat weet je al over een autistische burn-out? Kies wat je denkt. Fout is niet erg.
Wat is een autistische burn-out?
Een autistische burn-out is een lange tijd van uitputting. Hij ontstaat als de last zich opstapelt. Er is dan geen tijd om bij te komen. Dingen die eerst lukten, lukken dan niet meer.
Zie het als de accu van je telefoon. Normaal laad je hem 's nachts op, en is hij 's ochtends vol. Maar als je hem jarenlang te zwaar gebruikt, laadt hij niet meer goed op. Na een hele nacht aan de lader staat hij op 40 procent. 's Middags is hij leeg.
In de les over je energie had je elke dag een bakje lepels. Bij een burn-out krijg je elke ochtend minder lepels. Hoe goed je ook slaapt.
Een burn-out komt niet door één drukke week. Het is een accu die al lang te weinig oplaadt.
De signalen
Autistische mensen die een burn-out hadden, noemen deze signalen:
- Uitgeput
- je bent heel moe, ook na rust.
- Terugtrekken
- je wilt niemand zien, en zegt afspraken af.
- Denken lukt slecht
- plannen, kiezen en onthouden gaan moeilijker.
- Dagelijkse dingen lukken minder
- koken, douchen of boodschappen doen kost ineens heel veel.
- Je autisme wordt sterker
- je kunt minder tegen prikkels, en camoufleren lukt niet meer.
Eén slechte dag is geen burn-out. Het gaat om signalen die weken of maanden blijven.
Anders dan een depressie
Een autistische burn-out lijkt op een depressie. Maar autistische mensen beschrijven het als iets anders. Je kunt ook allebei tegelijk hebben.
Het verschil is belangrijk. Hulp die past bij een depressie, past niet altijd bij een burn-out. Zoek daarom een hulpverlener die autistische burn-out kent.
Wat doet het autistisch brein?
Het autistisch brein besteedt elke dag lepels aan dingen die je niet ziet. Prikkels, camoufleren, veranderingen. Op een goede dag is dat te doen.
Maar soms vraagt de wereld meer dan je kunt geven. Een nieuwe school, een drukkere baan, of een verhuizing. Er komt last bij, en er gaat niets af. Je leent elke dag lepels van morgen.
Dat gaat een tijd goed. Tot de accu het niet meer volhoudt. Dan lukt ineens veel niet meer. Vaak na maanden of jaren van te veel.
Herstel gaat andersom. De last moet omlaag, en de accu krijgt tijd om op te laden. Dat duurt vaak lang.
Wat weten we?
Over autistische burn-out is pas sinds kort onderzoek. Wat we weten, komt vooral uit de ervaring van autistische mensen zelf.
| Wat | Wat we weten | Bron |
|---|---|---|
| Wat het is | Langdurige uitputting, dingen niet meer kunnen, en minder tegen prikkels kunnen | Raymaker e.a. (2020) |
| Oorzaak | De last stapelt zich op, en er is geen tijd of steun om bij te komen | Raymaker e.a. (2020) |
| Herstel | Steun, rust, minder verwachtingen, en minder camoufleren | Raymaker e.a. (2020) |
| Definitie | Uitputting, terugtrekken, moeite met denken, minder dagelijkse dingen, sterker autisme | Higgins e.a. (2021) |
| Samenhang | Burn-out hing samen met camoufleren en depressie. Goed meten lukt nog niet | Arnold e.a. (2023) |
Wat het is. Onderzoeker Dora Raymaker sprak 19 autistische volwassenen, en las 19 teksten van internet. Samen met autistische onderzoekers beschreef ze de burn-out. De last stapelt zich op. Er is geen hulp om iets weg te halen. Dan vraagt het leven meer dan je kunt.
Een definitie. Onderzoeker Julia Higgins maakte een definitie, samen met autistische mensen die zelf een burn-out hadden. Zij noemen het iets anders dan een depressie. Hulp voor een depressie kan een burn-out soms zelfs erger maken.
Meten. Onderzoeker Samuel Arnold vroeg 141 autistische volwassenen naar hun burn-out. Burn-out hing samen met camoufleren en met depressie. Een goede vragenlijst om burn-out te meten, is er nog niet.
Dit is vooral ervaringskennis. Er is nog veel onderzoek nodig. Maar autistische mensen zelf beschrijven het steeds op dezelfde manier.
Probeer het zelf
Houd je signalen een paar weken bij. Vul elke week in hoe sterk elk signaal is. Zo zie je of het erger wordt, of juist beter. Dit is geen test en geen diagnose.
Wat je invult, blijft op dit apparaat.
Hoe pak je het aan?
Een burn-out voorkom je door op tijd last weg te halen. Herstel gaat ook zo, maar het duurt langer.
Vandaag: vul je signalen in
Vul de signalen van deze week in. Zet in je agenda dat je het volgende week weer doet. Na drie weken zie je of het stijgt.
Haal last weg
Kijk wat je kunt laten vallen, of kunt uitstellen. Minder verwachtingen hielp veel autistische mensen bij herstel. Bijvoorbeeld:
- minder uren werken of minder vakken tegelijk;
- afspraken afzeggen die niet hoeven;
- hulp vragen bij koken, boodschappen of administratie.
Zet het masker af
Camoufleren kost veel lepels. Zoek plekken en mensen waar je jezelf kunt zijn. Daar laadt je accu op.
Doe het op jouw manier
Doe dingen op een manier die past bij jouw brein. Ook als dat anders is dan bij anderen. Vaste routines, je interesse, alleen zijn. Dat is geen opgeven. Het is opladen.
Zoek steun
Vertel aan iemand die je vertrouwt wat er speelt. Steun en begrip van anderen hielpen veel mensen bij herstel. Zoek ook een hulpverlener die autisme kent.
Geef het tijd
Herstel gaat langzaam. Een paar vrije dagen zijn meestal niet genoeg. Bouw rustig op, en blijf je signalen bijhouden.
Herken je dit?
Drie mensen, drie accu's. Kijk wat er gebeurt als niemand de signalen ziet, en wat er gebeurt als iemand dat wel doet.
Casus 1Isa, 5 havo
Isa is 17 en autistisch. Het examenjaar is begonnen. Ze heeft ook een bijbaan en zit in een band. Sinds een paar maanden komt ze haar bed bijna niet meer uit. Ze kan zich niet concentreren, en zegt alles af.
Haar ouders denken dat ze lui is, of verliefd. Ze zeggen: "Kom op, nog even volhouden. Na de examens heb je vakantie."
Isa's accu laadt niet meer op. Nog maanden doorgaan maakt het erger.
Isa vult de signalen in. Ze scoort al weken hoog. Met haar mentor kijkt ze welke vakken ze kan spreiden. Ze stopt tijdelijk met de bijbaan. Haar ouders gaan met haar naar de huisarts.
Er gaat last af. Haar accu krijgt tijd om op te laden.
Casus 2Kevin, op zijn werk
Kevin is 31. Zijn team verhuisde naar een open kantoor. Er kwamen meer overleggen bij. Hij werkt door, maar vergeet steeds meer. Thuis kan hij niet meer koken. Hij eet elke avond brood.
Kevin denkt dat hij gewoon harder moet werken. Hij werkt ook 's avonds.
Elke dag komt er last bij. Er gaat niets af. Zijn accu raakt steeds verder leeg.
Kevin gaat naar de bedrijfsarts. Hij vertelt over zijn autisme en de verhuizing. Hij werkt een tijd minder uren, en krijgt een vaste plek in een stille ruimte.
De last gaat omlaag. Langzaam lukt er weer meer.
Casus 3Ingrid, moeder van twee
Ingrid is 41 en kreeg vorig jaar de diagnose autisme. Ze werkt, zorgt voor twee kinderen en voor haar moeder. Al maanden kan ze niet meer tegen geluid. Ze huilt veel, en trekt zich terug.
Ingrid krijgt hulp voor depressie. Ze moet elke dag iets leuks plannen met anderen.
Afspraken met anderen kosten Ingrid juist veel lepels. De hulp past niet bij een autistische burn-out.
Ingrid vertelt haar behandelaar over autistische burn-out. Samen passen ze het plan aan. Minder afspraken, meer rust alleen, en hulp bij de zorg voor haar moeder.
De hulp past nu bij haar brein. Haar accu kan weer opladen.
Past het niet?
Deze aanpak helpt veel mensen. Maar soms loopt het anders.
- Je kunt niets laten vallenSchool, werk of zorg moet gewoon doorgaan.Praat met je mentor, studentendecaan of bedrijfsarts. Samen vind je vaak meer ruimte dan je dacht.
- Je behandelaar kent autistische burn-out nietDe hulp past niet bij jou.Neem deze les mee, of de bronnen. Vraag of het plan kan worden aangepast.
- Je wilt niet meer levenAlles voelt uitzichtloos.Praat er vandaag nog over. Met iemand die je vertrouwt, je huisarts, of een hulplijn. Je vindt de hulplijnen onderaan deze pagina.
- Je hebt geen diagnoseJe weet niet of je autistisch bent.De aanpak helpt ook zonder diagnose. Praat met je huisarts over wat je merkt.
- Herstel duurt langNa een paar weken voel je je nog niet beter.Dat is vaak zo. Blijf je signalen bijhouden. Kleine stappen tellen ook.
Voor jou
Wat betekent dit voor jou? Kies op het overzicht wie je bent, dan staat jouw stukje open.
Zelf
Een burn-out is geen zwakte, en niet je eigen schuld. Je accu heeft lang te veel gedaan. Je mag last laten vallen. Je mag hulp vragen. Herstel kost tijd.
Ouder of verzorger
Trekt je kind zich al weken terug, en lukken gewone dingen niet meer? Denk dan ook aan een autistische burn-out. Zeg niet "Nog even volhouden". Kijk samen wat er af kan. Ga naar de huisarts.
Leerkracht, docent of leidinggevende
Een leerling of collega die steeds minder kan, is vaak niet lui. Kijk samen wat er van het rooster of het werk af kan. Minder verwachtingen helpen bij herstel. Plan het herstel in stappen.
Middelbare school
Een examenjaar, een bijbaan en hobby's samen kosten veel. Kijk met je mentor wat je kunt spreiden.
Mbo, hbo of universiteit
Een nieuwe stad, een nieuwe studie en op jezelf wonen komen vaak tegelijk. Praat op tijd met de studentendecaan. Samen kijk je wat er later kan.
Werk
Een reorganisatie, een open kantoor of meer overleggen kunnen samen je accu leegmaken. Ga op tijd naar de bedrijfsarts. Vertel over je autisme als je dat wilt.
Mythes & valkuilen
Over burn-out hoor je dingen die niet kloppen. Hier zijn er drie, met wat wel klopt.
| Bewering | Klopt het? | Wat wel klopt |
|---|---|---|
| Een autistische burn-out is gewoon een depressie. | Nee | Ze lijken op elkaar, maar autistische mensen beschrijven het als iets anders. De hulp is soms ook anders. |
| Als je doorzet, gaat het vanzelf over. | Nee | Een burn-out ontstaat juist doordat de last zich opstapelt. Doorgaan maakt het erger. |
| Na een paar vrije dagen ben je weer de oude. | Nee | Herstel vraagt vaak lang minder last, steun en minder camoufleren. |
Hulp nodig?
Herken je de signalen bij jezelf of bij iemand anders? Je hoeft het niet alleen op te lossen.
- Iemand die je vertrouwt
- een ouder, een vriend, een broer of zus. Laat je signalen zien.
- Op school of studie
- je mentor, de intern begeleider (IB'er) of de studentendecaan. Vraag om een lichter rooster.
- Op je werk
- de bedrijfsarts of je leidinggevende.
- De huisarts
- als de signalen al weken hoog zijn. Vertel over je autisme.
- De NVA
- de Nederlandse Vereniging voor Autisme, op autisme.nl. Ook voor contact met mensen die hetzelfde meemaakten.
Samenhang
Lees eerst
- Je energielepels, en wat ze kost
Verwant
- Camouflerenwaarom het masker zoveel kost
- Overprikkelingals er te veel tegelijk binnenkomt
Hierna
- Voorspelbaarheidminder onverwachte dingen, minder last
- Hulp regelenafspraken op school, studie en werk
Bronnen
- onderzoekRaymaker e.a. (2020). "Having All of Your Internal Resources Exhausted Beyond Measure and Being Left with No Clean-Up Crew": Defining Autistic Burnout. Autism in Adulthood 2(2), 132-143.Gesprekken met 19 autistische volwassenen en 19 teksten van internet. Autistische burn-out: langdurige uitputting, dingen niet meer kunnen, en minder tegen prikkels kunnen. Het ontstaat als de last zich opstapelt. Herstel: steun, rust, minder verwachtingen en minder camoufleren.
- onderzoekHiggins e.a. (2021). Defining autistic burnout through experts by lived experience: Grounded Delphi method investigating #AutisticBurnout. Autism 25(8), 2356-2369.Een definitie, gemaakt samen met autistische volwassenen die een burn-out hadden: uitputting, je terugtrekken, moeite met denken, dagelijkse dingen lukken minder, en autistische kenmerken worden sterker. Het is iets anders dan een depressie.
- onderzoekArnold e.a. (2023). Towards the measurement of autistic burnout. Autism 27(7), 1933-1948.141 autistische volwassenen. Autistische burn-out hing samen met camoufleren en depressie. Een goede vragenlijst om burn-out te meten is er nog niet.
- onderzoekHull e.a. (2017). "Putting on My Best Normal": Social Camouflaging in Adults with Autism Spectrum Conditions. Journal of Autism and Developmental Disorders 47(8), 2519-2534.92 autistische volwassenen over camoufleren: hun autisme verbergen om erbij te horen. Dat kostte veel, onder meer uitputting.
Toets
Laat zien wat je weet. Er zijn 8 vragen. Heb je er 6 goed, dan heb je het onderwerp gehaald.
Gebaseerd op onderzoek en op de ervaring van autistische mensen. Deze cursus legt uit wat autisme is en geeft je hulpmiddelen. Hij stelt geen diagnose en vervangt geen hulpverlener. Herken je jezelf, of gaat het niet goed? Praat erover met iemand die je vertrouwt, je huisarts, of je mentor of studentendecaan.